كه به خط نسخ كتابت شده و ظاهرا از سدهء هشتم يا نهم هجرى است . * بيان الاحسان لاهل العرفان / يكى از رساله‌هاى بسيار عميق ، جامع و بلند علاء الدوله سمنانى است كه به سال 712 هجرى به تأليف آن شروع كرده و علت نوشتن آن اين بوده است كه يكى از مريدان مقبول او به نام ابو المواهب محسن الدين محمد - كه در تركستان در خدمت يكى از شاهان آن ديار بوده ، و چونان پير سمنان ترك آنجا و مقام گفته و به صوفيا باد به نيت سير و سلوك پناه آورده - از او خواسته است كه مشارع كبرى « 41 » را به فارسى ترجمه كند . سمنانى اين خواست مريدش را پذيرفته و همين كه شروع به ترجمه كرده ، ترديد نموده و به آن نپرداخته است . مدت ده ماه ( ظاهرا دو ماه درست است ) بدون آنكه پاسخى به خواهش محسن الدين محمد بدهد كار ترجمهء مشارع كبرى را معطل گذارده است تا آنكه روز يكشنبه سيزدهم ذىالقعده 712 هجرى در مدينة السلام ، غزلى بر زبان او رفته و سپس به تلاوت قرآن اهتمام كرده و حين قرآن خواندن ملهم شده و به نوشتن بيان الاحسان دست يازيده است . پس از آنكه مقدارى از رسالهء حاضر را نوشته ، باز هم از نوشتن دست كشيده و به مدت هشت ماه به آن نپرداخته ، تا آنكه در نوزدهم رمضان سال 713 هجرى آن را به پايان رسانيده است « 42 » . از اشاراتى كه در جاى جاى رسالهء مورد بحث ديده مىشود آشكار است كه پير سمنان به هنگام تأليف اين رسالهء ارزنده و مفيد بسيار مشوش بوده است . يكى از علتهاى پراكندگى خاطر او ناشى از پاشيدگىهاى سياسى عصر ايلخانان بوده و ستمى كه از سوى آنان بر مردم مىرفته است . چنان كه در جايى از بيان الاحسان مىخوانيم : « در اين مدت كه به نوشتن اين رساله مشغول بوده‌ام ، پيوسته مشوش خاطر بوده‌ام و دلم مضطرب ، از آنكه هر ساعت

--> ( 41 ) . ظاهرا كتاب مشارع ابو اب القد و مراتع الانس سمنانى است كه در اوائل سال 712 هجرى تأليف شده . نسخه‌اى از اين كتاب در كتابخانهء آقاى سيد حسين شهشهانى با تاريخ 16 رمضان 915 موجود است . - الذريعه 9 / 734 ، اصول تصوف استخرى 254 ( 42 ) . - بيان الاحسان ، بندهاى 3 ، 7 ، 8 و 252